የተከበሩ አቶ. አቅናው ካውዛ ማለፊያ

የሕይወት ታሪክ ስሜ አቅናው ካውዛ ማሌፊያ እባላለሁ። የኢትዮጵያ በመንግሥት ተቋም አመራሪነት እና የጤና አጠባበቅ አስተዳደር ባለሙያ ሲሆን፣ በጤና ሥርዓት አመራር፣ በፋርማሲዩቲካል አቅርቦት ሰንሰለት አስተዳደር፣ በተቋማዊ ማሻሻያ እና በሕዝብ አስተዳደር ዙሪያ ሰፊ ልምድ አለኝ። የሙያ ጉዞዬ ለሕዝብ አገልግሎት ባለኝ ጠንካራ ቁርጠኝነት እና አገልግሎት የማያገኙ ማኅበረሰቦችን ሕይወት ለማሻሻል ባለው ፍላጎት የተመራ ነው። የተወለድኩትና ያደግሁት በደቡብ ኢትዮጵያ በደቡብ ኦሞ አካባቢ ሲሆን፣ የጤና አገልግሎት፣ ትምህርት፣ መንገድ፣ መብራትና ሌሎች መሠረታዊ አገልግሎቶች በእጅጉ ውስን በሆነበት የአርብቶ አደር ማኅበረሰብ ውስጥ ነው። በዚህ አካባቢ ማደጌ ባሕርዬን ቀርጾታል፤ ከአስፈላጊ አገልግሎቶች ራቀው የሚኖሩ ማኅበረሰቦች ስለሚያጋጥሟቸው ፈተናዎችም ጥልቅ ግንዛቤ ሰጥቶኛል። የመጀመሪያ ደረጃ አስተማሪዎቼ ከመጀመሪያዎቹ አርአያዎቼ መካከል ነበሩ። ትጋታቸው ብዙ መሰናክሎች ቢያጋጥሙኝም ትምህርቴን እንድከታተል አነሳስቶኛል። በሕይወቴ ዘላቂ ተጽዕኖ ካሳደረብኝ ተሞክሮዎች መካከል ትምህርቴን ለመቀጠል ያደረግሁት ጉዞ አንዱ ነው። 7ኛ ክፍል ለመማር ከሌሞ-ገንቶ መንደሬ ወደ ጂንካ በአህያ ጀርባ ቀለብ በመጫን በግምት 69 ኪሎ ሜትር ተጉዣለሁ። ያ ጉዞ ጽናትን፣ ቆራጥነትን፣ ራስን መግዛትን እና የትምህርትን አስፈላጊነት አስተምሮኛል። እነዚህ እሴቶች በግሌም ሆነ በሙያዬ እስከዛሬ ይመሩኛል። የጤና አጠባበቅ አስተዳደርን፣ ኢኮኖሚክስን እና የእንስሳት ሕክምናን የሚያጣምረው ሁለገብ የትምህርት ዳራ ገንብቻለሁ። ከጅማ ዩኒቨርሲቲ በጤና አጠባበቅ እና ሆስፒታል አስተዳደር ማስተርስ ዲግሪ፣ ከአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ በኢኮኖሚክስ የመጀመሪያ ዲግሪ፣ እንዲሁም ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በእንስሳት ሕክምና ዲፕሎማ አግኝቻለሁ። ይህ ሁለገብ የትምህርት ዳራ የጤና አጠባበቅ ፈተናዎችን ከተለያዩ አቅጣጫዎች እንድረዳ እንዲሁም የጤና ሥርዓት አስተዳደርን ከኢኮኖሚክስ፣ ተቋማዊ አፈጻጸም እና ከቀልጣፋ ሀብት አጠቃቀም ጋር እንዳገናኝ አስችሎኛል። በዓለም አቀፍ ደረጃ ዕውቅና ባላቸው የአመራር መርሐ ግብሮችም ተሳትፌአለሁ፤ ከእነዚህም መካከል በአሜርካ ሀገር በየል ዪኒቭርሲቲ ፕብልክ ሄልዝ ትምህርት ቤት የአለም አቀፍ የጤና አመራር እና የዓለም ባንክ አመራር መርሐ ግብር ይገኙበታል። እነዚህ ተሞክሮዎች የአመራር ችሎታዬን ያጠናከሩና ስለ ተቋማዊ ለውጥ፣ በማስረጃ ላይ የተመሰረተ ውሳኔ አሰጣጥ እና ውስብስብ ድርጅቶችን ስለማስተዳደር ያለኝን ግንዛቤ አስፍተዋል። በሙያ ሕይወቴ በሙሉ በኢትዮጵያ ጤና ዘርፍ ውስጥ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የሚሄድ የአመራር ኃላፊነቶችን እየተወጣው እገኛለሁ። ከዚህ ቀደም በቀድሞው የደቡብ ብሔር፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል የክልል ጤና ቢሮ ኃላፊ ሆኜ አገልግያለሁ። በዚያ ሚና፣ የጤና ዘርፍ ማሻሻያዎችን መርቻለሁ፣ የአደጋ ጊዜ ዝግጁነትን አጠናክሬአለሁ፣ ዋና ዋና የሕዝብ ጤና መርሐ ግብሮችን አስተባብሬአለሁ፣ እንዲሁም ለኮቪድ-19 ወረርሽኝ ምላሽ አስተዋጽኦ አድርጌአለሁ። በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ መድሃኒት አቅርቢ አገልግሎት ምክትል ዋና ዳይሬክተር ሆኜ አገለግላለሁ። በዚህ ኃላፊነቴ፣ ግዥን፣ የክምችት አስተዳደርን እና የመድኃኒትና የህክምና ቁሳቁሶችን አገር አቀፍ ስርጭትን ጨምሮ ለብሔራዊ የፋርማሲዩቲካል ሎጂስቲክስና አቅርቦት ሰንሰለት አመራር አስተዋጽኦ አደርጋለሁ። እንዲሁም የኢንተርፕራይዝ ሪሶርስ ፕላኒንግ ሲስተሞችን መተግበርን እና የክምችትና የስርጭት ሂደቶችን ማሻሻልን ጨምሮ በተቋማዊ ማሻሻያዎች ውስጥ ተሳትፌአለሁ። በዚህ ወቅት የአስፈላጊ መድኃኒቶች ተገኝነት በአራት ዓመታት ውስጥ ከ45 በመቶ ወደ 85 በመቶ ከፍ ብሏል፤ ይህም ለተሻሻለ የጤና አገልግሎት አሰጣጥ አስተዋጽኦ አድርጓል። በተለይም በጤና አጠባበቅ አቅርቦት ሰንሰለት ጽናት፣ በድርጅታዊ አመራር፣ በተቋማዊ ዘላቂነት፣ በስትራቴጂክ አስተዳደር፣ በአፈጻጸም ማሻሻል፣ በሕዝብ ዘርፍ ለውጥ እና በአገር ውስጥ የፋርማሲዩቲካል ማምረት ዙሪያ ፍላጎት አለኝ። ጠንካራ ተቋማት፣ ውጤታማ አመራር፣ ቀልጣፋ የሀብት አጠቃቀም እና በማስረጃ ላይ የተመሰረተ ውሳኔ አሰጣጥ ጠንካራ የጤና አጠባበቅ ሥርዓት ለመገንባት አስፈላጊ ናቸው ብዬ አምናለሁ። የረዥም ጊዜ ምኞቴ በኢትዮጵያና በአፍሪካ የጤና አጠባበቅ ሥርዓቶች ለውጥ ማምጣት አስተዋጽኦ ማድረግ ነው። የተቋማትን አቅም ለማጠናከር፣ የሀብት አጠቃቀምን ለማሻሻል፣ ጠንካራ የፋርማሲዩቲካል አቅርቦት ሰንሰለቶችን ለማዳበር፣ አገር ውስጥ የፋርማሲዩቲካል ምርትን ለማስፋፋት እና የአስፈላጊ መድኃኒቶችና የጤና አገልግሎቶች ፍትሃዊ ተደራሽነትን ለማስፋት ጥረት አስርገዋለሁ።