የተከበሩ አምባ. አስፋው ዲንጋሞ ቃሜ

አስፋው ዲንጋሞ ቃሜ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 26 ቀን 1961 በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል፣ በሲዳማ ዞን፣ በአለታ ወንዶ ወረዳ፣ አለታ ጉሬ ቀበሌ ተወለዱ። እ.ኤ.አ. በጁን 2023 በሕንድ ከሚገኘው ሰርዳር ቫላብሃይ ናሽናል የቴክኖሎጂ ተቋም (NIT) ሱራት በሃይድሮፖለቲክስ የሦስተኛ ዲግሪ (ፒኤችዲ) የተመረቁ ሲሆን፣ ከለንደን ዩኒቨርሲቲ የምሥራቃዊና የአፍሪካ ጥናቶች ትምህርት ቤት (SOAS) በሕዝባዊ ፖሊሲና አስተዳደር እ.ኤ.አ. በ2005 የሁለተኛ ዲግሪ፣ እንዲሁም በኩባ ከሚገኘው የሞአ ማዕድንና ብረታ ብረት ከፍተኛ ኢንስቲትዩት በማዕድንና ጂኦሎጂ ኢንጂነሪንግ እ.ኤ.አ. በ1985 የሁለተኛ ዲግሪ አግኝተዋል። በተጨማሪም በደብሊን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ በገጠር ልማት፣ እንዲሁም በማስተሪክት የማኔጅመንት ትምህርት ቤት በፕሮጀክት ዕቅድና በፋይናንስ አስተዳደር የሥራ አስፈጻሚዎች ሥልጠና ወስደዋል። የሥራ ሕይወታቸውን እ.ኤ.አ. በ1985 በኢትዮጵያ ማዕድን ሀብት ልማት ኮርፖሬሽን በማዕድን መሀንዲስነት የጀመሩ ሲሆን፣ ከሳይት ተቆጣጣሪነት እስከ ዋና መሀንዲስነት፣ የክፍልና የዲፓርትመንት ኃላፊነት፣ እንዲሁም የቀንቲቻ ታንታለም ፍለጋና ልማት ፕሮጀክት ሥራ አስኪያጅነት አገልግለዋል። ከ1995 ጀምሮ በደቡብ ክልል መንግሥት የውሃ፣ ማዕድንና ኢነርጂ ቢሮ ምክትል ኃላፊ ሆነው፣ ከዚያም ከ1998 እስከ 2005 የውሃ ሀብት ልማት ቢሮ ኃላፊና የክልሉ ካቢኔ አባል ሆነው ሠርተዋል። ከ2005 እስከ 2010 የውሃ ሀብት ሚኒስትርና የፌዴራል ካቢኔ አባል ሆነው የሀገሪቱን የውሃ ሀብት ፖሊሲና ስትራቴጂ ቀረጻና ትግበራን፣ የውሃ፣ ሳኒቴሽንና ንጽሕና ዘርፍ ቅንጅትን እንዲሁም የዓባይ ተፋሰስ ድንበር ተሻጋሪ የውሃ ድርድሮችን መርተዋል። በዚሁ ወቅት የአፍሪካ የውሃ ሚኒስትሮች ምክር ቤት (AMCOW) ምክትል ፕሬዚዳንትና የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል፣ የምሥራቅ ዓባይ ሚኒስትሮች ምክር ቤት ሰብሳቢ፣ እንዲሁም የአፍሪካ የውሃ ተቋም የገዥዎች ቦርድ አባል ነበሩ። ከዚያም በኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የዋና ዳይሬክተር ልዩ አማካሪ፣ ከ2013 እስከ 2015 የኢትዮጵያ ፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ልማት ድርጅት ዋና ሥራ አስፈጻሚ፣ ከ2016 እስከ 2019 በሕንድ እና ከ2019 እስከ 2021 በኩባ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ልዩ መልዕክተኛና ሙሉ ሥልጣን ያለው አምባሳደር፣ ከ2021 እስከ 2022 ደግሞ የምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዋና አማካሪ ሆነው አገልግለዋል። ከጥር 2022 ጀምሮ የውሃ አቅርቦትና ሳኒቴሽን ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ሆነው በማገልገል ላይ ይገኛሉ። በክልሉ ምክር ቤት ከ1995 እስከ 2000 እና ከ2005 እስከ 2010 እንዲሁም በፌዴራል ፓርላማ በ2010–2015 የምርጫ ዘመን በምርጫ አባል ሆነው ተመርጠዋል። ከ1997 እስከ 2010 ድረስ የአዲስ አበባ ውሃና ፍሳሽ ባለሥልጣን፣ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ኮርፖሬሽንና የሀዋሳ ዩኒቨርሲቲን ጨምሮ በበርካታ ተቋማት የቦርድ ሰብሳቢና አባል ሆነው አገልግለዋል። ሲዳምኛ፣ አማርኛ፣ እንግሊዝኛና ስፓኒሽ በጣም በጥሩ ደረጃ የሚችሉ ሲሆን፣ ፖርቹጋልኛንም በጥሩ ደረጃ ይችላሉ። ዶ/ር አስፋው ባለትዳርና የስድስት ልጆች አባት ናቸው።